GAS-boetes zijn snelst stijgende inkomstenbron voor gemeenten, ondanks grondwettelijke problemen
© Foto: Alamy
Ondanks steeds meer ethische en juridische problemen, blijven Vlaamse steden en gemeenten inzetten op systemen om GAS-boetes te innen.
De gemeentelijke administratieve sancties, afgekort GAS-boetes, zijn boetes die gemeenteambtenaren, en dus niet de politie, sinds 2013 kunnen uitschrijven voor overlast zoals wildplassen, hondenpoep of geluidsoverlast (bijvoorbeeld grasmaaien op zondag).
In 2021, tijdens de piek van de coronapandemie, werd dit relatief onopgemerkt uitgebreid naar snelheidsovertredingen, de zogenaamde “GAS 5”, en in 2022 naar parkeerinbreuken (GAS 4). Het zijn vooral GAS 4 en 5, m.a.w. inbreuken gerelateerd aan autorijden, die voor een explosie aan inkomsten zorgen.
OOK INTERESSANT: Wordt 2026 het laatste jaar van de lage-emissiezones in Vlaanderen?
In 2024 haalden Vlaamse steden en gemeenten 177,3 miljoen euro op via GAS-boetes, en dat is 42% meer dan in 2023. Aangezien het jaar nog niet om is zijn er nog geen finale cijfers voor 2025, maar volgens onze bronnen zal ook 2025 met een dubbelcijferig groeipercentage worden afgesloten. Daarmee zijn GAS-boetes de snelst stijgende inkomstenbron voor lokale besturen.
Ook privébedrijven verdienen aan GAS-boetes
Gemeenten krijgen dat geld echter niet netto op hun rekening, zo verduidelijkte Véronique Janssens, algemeen directeur bij de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeentes (VVSG), recent bij de collega’s van VRT. Gemeenten moeten er immers ook nog de kosten vanaf trekken, zoals bijvoorbeeld investeringen in trajectcontroles en ANPR-camera’s.
Wat trajectcontroles betreft is het meest bekende voorbeeld TaaS, “Trajectcontrole as a Service”, het privébedrijf van de ondernemers Glenn Janssens en François Mack. TaaS helpt gemeenten bij de uitrol en het beheer van trajectcontroles. Aangezien TaaS in 2020 opgezet werd als vereniging zonder rechtspersoonlijkheid is het moeilijk inzage te krijgen in hun financiële cijfers. Uitspraken van politici en jurisprudentie geven evenwel enige inkijk; TaaS zou 24€ tot 29€ ontvangen per uitgeschreven GAS-boete. Bovendien zouden sommige contracten die gemeenten hebben met TaaS, strikte voorwaarden opleggen aan de trajectcontroles. Zo zouden er bijvoorbeeld na de ondertekening geen vluchtheuvels in de trajectcontrole mogen geplaatst worden, wat de indruk wekt dat de verdiensten belangrijker zijn dan de verkeersveiligheid, en dat valt ethisch moeilijk te verantwoorden.
LEES OOK: België wil met AI en ANPR-camera’s gsm-gebruik achter het stuur beboeten
Hoewel lokale overheden beweren dat het systeem van GAS-boetes volledig legaal in orde is, zijn er steeds vaker burgers die naar de rechtbank stappen om een GAS-boete aan te vechten. Uit de jurisprudentie die voortvloeit uit die zaken blijkt dat het systeem minder juridisch sluitend is dan lokale besturen beweren.
Grondwettelijk hof
De meest opvallende zaak is een arrest van het Grondwettelijk Hof op 23 april 2020. Daaruit blijkt dat de GAS-wet artikelen 10 en 11 van de Belgische grondwet schendt. Concreet is het probleem dat de sanctionerende ambtenaren en de politierechtbank (in beroep) geen mogelijkheid hebben om voor een GAS-boete uitstel of voordeel van de opschorting te verlenen, wat wel mogelijk is bij een strafrechterlijke procedure. Daardoor wordt het gelijkheidsbeginsel (artikel 10 en 11 van de Belgische grondwet) geschonden. Hoewel er reeds wetsvoorstellen geweest zijn om dit probleem te proberen verhelpen, is er 5 jaar later nog steeds geen oplossing voor.
Wat betreft de commerciële samenwerkingen tussen gemeenten en privébedrijven die trajectcontroles opzetten (GAS 5), is er wel iets in beweging. Annick De Ridder (N-VA), Vlaams minister van Mobiliteit, zei in november 2025 in het Vlaams Parlement dat ze lokale besturen aanraadt “te wachten met hun handtekening te zetten” voor het opzetten van nieuwe trajectcontroles in samenwerking met privépartners. Ze voegde er ook aan toe dat de contracten die 60 à 70 gemeentes nu reeds hebben met privébedrijven grondig juridisch onderzocht zullen worden. Desondanks zullen 27 Vlaamse gemeenten in 2026 nieuwe trajectcontroles plaatsen.
